02 Αυγούστου 2021 03:44

Ο Soderbergh επιστρέφει σε οικεία εδάφη με το ‘No Sudden Move’

Η ευχαρίστηση του να βλέπεις τον Don Cheadle, τον Benicio Del Toro και τον Brendan Frasier σε περιπέτειες είναι σίγουρα δελεαστική, αλλά η νέα ταινία εγκλήματος του Soderbergh προσφέρει κάτι πολύ παραπάνω από αυτό.

Αρχικά δεν ήμουν πολύ σίγουρος για το No Sudden Move. Η ιδέα μιας ταινίας εγκλήματος σε σκηνοθεσία Steven Soderbergh συνοδεύεται από ορισμένες προσδοκίες, περίπου όπως όταν συνδυάζουμε ταινίες γκάνγκστερ με τον Scorsese. Είναι απλά μαθηματικά, και μπορείς να καταλάβεις πότε οι πράξεις δίνουν λάθος αποτέλεσμα ή πότε οι παρεκκλίσεις είναι εσκεμμένες. Πέρα από την αυθόρμητη χαρά που παίρνει κανείς βλέποντας τον Don Cheadle, τον Benicio Den Toro και τον Brendan Fraser σε περιπέτειες (και στα μαχαίρια), η νέα δουλειά του Soderbergh φάνηκε, για λίγο, κάπως άβολη στην προσπάθειά της να είναι κουλ.

Το να είναι κουλ όμως δεν είναι αυτοσκοπός της ταινίας αυτής, ή τουλάχιστον δεν είναι αυτό που κυριαρχεί, παρά το πόσο ισορροπημένη θέλει να δείχνει και παρά τη ζωηρή μουσική από τον David Holmes (που έγραψε επίσης μουσική για τη σειρά ταινιών Oceans και Out of Sight, δίνοντας ένα πολύ αναγνωρίσιμο στυλ). Κάτι άλλο συμβαίνει εδώ. Οι χαρακτήρες και το σενάριο, όλα είναι πιο ελεύθερα και πιο επιπόλαια από όσο φαίνεται στην αρχή. Αυτός είναι και ο σκοπός, αλλά και η απόλαυση.

Το No Sudden Move είναι μια ταινία εγκλήματος με την κλασική έννοια, με μια καυτή κομπίνα ως βασικό θέμα, μια λίγο περίεργη και ασαφή δουλειά που καταλήγει σε επιτυχημένη αποστολή για μερικούς και πολύ καλοπληρωμένη για άλλους, με κάποιες απώλειες αν χρειαστεί – αν και το πλάνο δεν βασίζεται σε αιματοχυσίες. Βρισκόμαστε στο Detroit του 1954 και ο Curt Goynes (Don Cheadle), που έχει πρόσφατα βγει απ’ τη φυλακή και χρειάζεται χρήματα, συνεργάζεται με τον ξακουστό Ronald Russo (del Toro) και τον Charley (Kieran Culkin), για τον οποίο κανείς δεν φαίνεται να ξέρει πολλά πράγματα. Ο Doug Jones (Fraser), που τους προσέλαβε, τους αναθέτει μια σχετικά εύκολη αποστολή: ο Matt Wertz (David Harbour) έχει πρόσβαση σε ένα χρηματοκιβώτιο στη δουλειά του, το οποίο κρύβει ένα μυστικό. Ο Doug Jones θέλει αυτό που βρίσκεται μέσα στο θησαυροφυλάκιο, οπότε όσο εκείνος προσπαθεί να το ανοίξει, χρειάζεται κάποιον για να σημαδεύει τον Matt με ένα πιστόλι ενώ οι άλλοι δύο θα εκτελούν χρέη νταντάς προσέχοντας την οικογένεια του Matt. Εύκολο ακούγεται.

Τα πράγματα φυσικά δεν εξελίσσονται τόσο ομαλά. Το No Sudden Move (που προβάλλεται στο HBO Max) είναι η επιστροφή του Soderbergh σε οικεία εδάφη, κάτι που μας ικανοποιεί πολύ. Πρόκειται για μια ταινία εγκλήματος με ένα πολύ χαρισματικό all-star καστ, όπως και στη σειρά ταινιών Oceans, στο πιο πρόσφατο Logan Lucky ή στο πλέον κλασικό Out of Sight. Η διαφορά όμως αυτών των ταινιών απ’ το No Sudden Move είναι ότι οι προηγούμενες παρουσιάζουν ανθρώπους που δεν θα μπορούσαν να είναι καλύτεροι σε αυτό που κάνουν, που είναι επαγγελματίες ακόμη κι αν δεν τους φαίνεται, όπως στην περίπτωση του Logan Lucky. Σε αυτές τις ταινίες κάθε δυσκολία είναι μέρος της κομπίνας, μια πρόσκληση για παιχνίδι. Ο θεατής απολαμβάνει και αγωνιά βλέποντας τους πρωταγωνιστές να καταφέρνουν απίστευτα πράγματα παρά τις αντιξοότητες και τα υποτιθέμενα αξεπέραστα προβλήματα που παρουσιάζονται. Οι πρωταγωνιστές είναι πάντα εύστροφοι και ετοιμόλογοι, και οι έξυπνες συνεργασίες τους – που καθρεπτίζουν ίσως τις επαναλαμβανόμενες και επιτυχημένες συνεργασίες του Soderbergh με συγκεκριμένους σεναριογράφους, ηθοποιούς και τεχνικούς – είναι επιδέξιες και αποτελεσματικές, όπως και οι ταινίες του Soderbergh.

Το No Sudden Move με το διάσημο καστ, τους κομπιναδόρικους διαλόγους, τις γωνιακές λήψεις και την αναμορφική εικόνα (για λίγη πατροπαράδοτη απόλαυση ευρείας οθόνης), θα έπρεπε να ανήκει στην ίδια κατηγορία με αυτές τις ταινίες, με έξτρα πλεονέκτημα το γεγονός πως είναι γυρισμένο με φόντο μια εποχή που φέρνει στον νου παλιές, κλασικές ταινίες εγκλήματος. Τελικά όμως δεν βλέπουμε ακριβώς αυτό. Ο Ronald και ο Curt, ναι, είναι ικανοί, δεν είναι δύο βλάκες που πρόκειται να αποτύχουν ολοσχερώς, όπως οι χαρακτήρες στις ταινίες των αδελφών Coen. Είναι επίσης, αρκετά έμπειροι με καριέρα στο έγκλημα, οπότε έχουν αποκτήσει εχθρούς, μια κάποια φήμη, και είναι ήδη επικηρυγμένοι. Ο Curt βγήκε από τη φυλακή λίγες μέρες πριν την αρχή της ταινίας και έχει κάτι στην κατοχή του – κάτι πολύτιμο, όπως μαθαίνουμε – που δεν θα πλησίαζε καν ένας απλός, τυχαίος παρακμιακός τύπος.

Όμως το διασκεδαστικό και το αστείο στο No Sudden Move είναι ότι ο Curt και ο Ronald αλλά και οι υπόλοιποι γύρω τους βρίσκονται συχνά στην πλευρά των κακότυχων. Σχεδόν όλοι όσοι είναι μπλεγμένοι σε αυτή την κομπίνα είναι λιγάκι απρόσεκτοι, και ιδίως οι άνδρες. Οι γυναίκες – η Amy Seimetz στον ρόλο της Mary Wertz και η εξαιρετική Frankie Shaw στον ρόλο της Paula, της κοπέλας του Matt – εμφανίζονται πολύ πιο σοφές, οι έξυπνες της ιστορίας.

Οι άνδρες όμως βρίσκονται προδομένοι δύο και τρεις φορές, ευνουχισμένοι από τις συντρόφους τους, στριμωγμένοι στη γωνία υπερβολικά συχνά από ανθρώπους που υποτίθεται ότι οι ίδιοι θα έπρεπε να ξεγελάσουν. Στο No Sudden Move βλέπουμε πολλές αναποδιές που θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν είχε δοθεί περισσότερη προσοχή, και αυτού του είδους οι απερισκεψίες τελικά καθορίζουν την ταινία που, όπως συνηθίζεται σε ταινίες εγκλήματος αυτού του τύπου, βασίζεται σε χάρες και ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, σε φήμες και κουτσομπολιά, σε όλα όσα γίνονται τελικά λόγοι για να μην εμπιστεύεσαι κανέναν. Οι χαρακτήρες εδώ όμως το κάνουν. Εμπιστεύονται ακόμα και τους εχθρούς τους, ακόμα και αγνώστους στην αρχή της ταινίας, και στη συνέχεια μοιάζουν αρκετά απελπισμένοι, καθώς εξελίσσεται η ιστορία.

Αυτό που δεν κυριαρχεί στην ταινία, πάντως, είναι το πλούσιο περιεχόμενο, όπως τα μυστικά που αποτελούν το κεντρικό θέμα της πλοκής ή το Detroit της δεκαετίας του ‘50 και ο ρόλος των φυλετικών διαφορών και του οργανωμένου εγκλήματος στην περιοχή εκείνη την περίοδο. Στην ουσία πρόκειται για μια ταινία για τους ανθρώπους, τα κίνητρά τους και τις επιλογές τους, με το ευρύτερο πλαίσιο γύρω από αυτούς σε δεύτερο, όχι όμως ασήμαντο, ρόλο.

Το σενάριο του No Sudden Move έγραψε ο Ed Solomon, σεναριογράφος του Bill & Ted’s Excellent Adventure, Men in Black και Charlie’s Angels, αλλά και της 12ωρης πειραματικής ταινίας μυστηρίου του Sonderbergh, Mosaic, που ήταν εν μέρει σειρά αλλά και διαδραστική περιπέτεια με τη φανταστική Sharon Stone. Ο Solomon και ο Soderbergh φαίνεται πως είναι ταιριαστό δίδυμο, ακόμα κι αν το σενάριο σε αυτή την περίπτωση είναι λίγο αδύναμο σε σημεία, όπως όταν ο Curt αποκαλύπτει τον μεγαλύτερό του στόχο σε ένα εντελώς αναξιόπιστο άτομο, με τρόπο που παραείναι βολικός, ή στα αρχικά σημάδια ρατσισμού από τον Ronald που από νωρίς στην ταινία κάνει ρατσιστικά σχόλια εναντίον του Curt με έναν – προφανώς – καθόλου πολιτικά ορθό τρόπο, παρουσιάζοντας μια δυναμική μεταξύ τους που τελικά δεν απογειώνεται ποτέ.

Όμως, αυτό που κάνει τις ταινίες του Soderbergh να ξεχωρίζουν δεν είναι το σενάριο, αλλά – πέρα από την ικανότητά του να συγκεντρώνει τρομερά καταξιωμένους ηθοποιούς στο καστ του – ο τρόπος που κάνει κάθε στιγμή διαλόγου να μοιάζει με σκηνή δράσης. Κάθε λεπτομέρεια της πλοκής, κάθε ξέσπασμα κάποιου χαρακτήρα είναι κάτι παραπάνω από αυτό που φαίνεται και καμία κομπίνα, καμία απατεωνιά δεν είναι τόσο σαφής και προβλέψιμη ώστε να μαντέψεις εύκολα κάθε ανατροπή στην πλοκή. Η ταινία έχει μια διασκεδαστική ενέργεια, με αναποδιές και εμπόδια, αλλά ταυτόχρονα είναι έξυπνη και μας βάζει στη θέση των πρωταγωνιστών, ακόμα κι όταν αυτοί πολλές φορές κάνουν λάθος εκτιμήσεις. Είμαστε μέσα στην ιστορία, ακόμα κι όταν δεν ξέρουμε πού θα καταλήξει ή γιατί συμβαίνουν όλα αυτά εξαρχής. Ο Sonderbergh γνωρίζει πολύ καλά πώς να κάνει μια ταινία σαν αυτή. Γνωρίζει ότι ο Bill Duke είναι υπερβολικά καλός και εύκολα θα μετατρέψει κάθε του εμφάνιση σε πραγματική απόλαυση. Γνωρίζει πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για μια σκηνή σε αργή κίνηση με όλους τους βασικούς ήρωες στο κάδρο, κάνοντας την καρδιά του θεατή να χτυπά γρήγορα.

Στο τέλος της ταινίας δίνεται κάποια εξήγηση για όσα έχουν συμβεί, αλλά μοιάζει με αστείο. ‘Σε περίπτωση που αναρωτιόσασταν..’ - πραγματικά δεν αναρωτήθηκα ποτέ. Το ‘θέμα’ της ταινίας δεν είναι το θέμα της ταινίας εν τέλει. Το θέμα είναι οι διασκεδαστικές αναποδιές κατά τη διάρκεια μιας κομπίνας με πολλά απρόοπτα. Οι συμπρωταγωνιστές βοηθούν πολύ επίσης (οι καταπληκτικοί Noah Jupe, Jon Hamm, Julia Fox και Craig Grant). Υπήρξαν σκηνές που ξαναείδα κατευθείαν μετά το τέλος της ταινίας, για να τις απολαύσω ξανά. Η συνάντηση του Liotta που με πρησμένα μάτια κοιτά έναν απελπισμένο Del Toro, το παιχνίδι εξουσίας ανάμεσα στη Shaw και τον Harbour, ή κάθε εμφάνιση του Duke. Το No Sudden Move είναι μια ταινία γεμάτη αδρεναλίνη από έναν σκηνοθέτη που γνωρίζει ότι δεν χρειαζόμαστε υπενθύμιση του πόσο καλός είναι σε αυτό που κάνει, μας το θυμίζει όμως όπως και να έχει, γιατί απλώς μπορεί.

 

του K. Austin Collins